تبیین تأثیر موقعیت ژئوپلیتیکی ایران بر آمایش سرزمین و برنامه ششم توسعه کشور

پنج شنبه, 02 ارديبهشت 775 22:57

امروز به مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت رفتم تا به دعوت دکتر صادق زاده، در جمع کارشناسان و مسئولان این مرکز تأثیر موقعیت ژئوپلیتیکی ایران بر آمایش سرزمین و برنامه ششم توسعه کشور را تبیین کنم.

شنبه 10 تیرماه 1396- صبح امروز در جلسه شورای حوزه دستیاری شرکت کردم. پس از آن به مرکز الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت رفتم و در جمع کارشناسان این مرکز یک صحبت علمی داشتم.

در مقدمه گفتم:
جنوب غربی آسیا منطقه واسطی بین سه قاره  آسیا- اروپا و آسیا- آفریقاست که ایران در این منطقه به طور مستقیم و غیرمستقیم از حوادث این سه قاره متأثر است و هر نوع رخدادی از قبیل روابط یا تغییرات سیاسی- نظامی، اقتصادی و فرهنگی حاکم بر این قاره ها و دولتهای آنها به نحوی بر ایران تأثیرگذار است و قدرت نفوذ فرهنگی و سیاسی ایران هم در تغییر و تحولات این منطقه تأثیرگذار است.
موقعیت جغرافیایی ایران غیر از عراق، افغانستان و حتی ترکیه است و موقعیت جغرافیایی و وزن برتر ژئوپلیتیکی ایران در جنوب غرب آسیا غیر قابل جایگزین است.
 ایران با داشتن یک موقعیت مرکزی نسبت به کشورهای پیرامونی(15 کشور همسایه) می تواند در پیدایش تشکل های منطقه‌ای(اقتصادی، گردشگری و سیاسی) و فعال شدن حوزه های ژئوپلیتیکی مجاور ایران نقش موثر و تعیین کننده داشته باشد و فرآیند سیاسی این حوزه ها را تقویت کند.
حوزه‌های ژئوپلیتیکی که کشور ایران با آن ارتباط دارد، دارای تفاوت‌ها و تشابهاتی با هم هستند در عین حال ایران نیز با تمام این حوزه ها دارای تشابهات و تجانس ها و همچنین منافع مشترک می باشد و می تواند به صورت بالقوه عامل اتصال برای تمامی این حوزه ها باشد و همچنین در تشکیل این حوزه ها نقش موثری را بر عهده گیرد.
قرار گرفتن ایران در بیضی انرژی جهان و مسیر ترانزیت شرق به غرب و شمال به جنوب و همچنین تسلط بر تنگه هرمز و کانون ژئوپلیتیک اسلام ناب به عنوان بنیادهای ژئوپلیتیکی ایران به شمار می رود. ایران با دارا بودن نزدیک به 2700 کیلومتر مرز دریایی در جنوب و شمال می تواند از ظرفیت سواحل دریایی برای توسعه صادرات و همچنین واردات بهره گیری کند، اما متاسفانه استراتژی دریایی و بهره گیری از این مرزها را نداریم و استراتژی فعلی ما استراتژی برّی است و برنامه‌ریزان دولتی ما هنوز راهبرد دریایی را درک نکرده‌اند.
جمهوری اسلامی ایران به عنوان کانون اسلام ناب محمدی(ص) مطرح است. از نظر من نه فلسفه غرب و فرهنگ لیبرالیسم غربی و نه دیدگاه های اسلامی برخی از کشورهای عربی و حتی ترکیه، برای مسلمانان و برای آینده بشریت الهام بخش نیست و این فرهنگ و اندیشه اسلام ناب محمدی(ص) است که می تواند برای بشریت و ملت های آزادیخواه، نقش نجات و رهایی تا رسیدن به استقلال را داشته باشد.
در ادامه از هفت حوزه ژئوپلیتیکی مجاور ایران نام بردم فرصت ها و چالش های هرکدام را بیان کردم.
در مورد حوزه ژئوپلیتیکی آسیای میانه گفتم:
قرابت تمدنی و فرهنگی و طول مرزهای جغرافیایی و همچنین اتصال راه آهن ایران از طریق کشورهای آسیای میانه به چین و کریدور ترانزیت از آسیای میانه به دریای عمان از طریق دریای عمان و یا بندرعباس در کنار بررسی انتقال آب از مسیر تاجیکستان-افغانستان-ترکمنستان به شرق ایران با در نظرگرفتن تمامی جوانب و ملاحظات سیاسی، اقتصادی و امنیتی و صدور گاز ایران به تاجیکستان و اتصال راه آهن آسیای میانه از طریق ایران به عراق و سوریه به مدیترانه فرصت های مناسبی در حوزه ژئوپلیتیکی آسیای میانه شامل کشورهای ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان و قرقیزستان، پیش روی جمهوری اسلامی قرار داده است و مفهوم اتصال راه آهن آسیای میانه از طریق ایران به عراق و سوریه به مدیترانه به معنای ترانزیت مواد خام به اروپا و ترانزیت مواد ساخته شده به آسیای میانه و کسب در آمد سالیانه چندصد میلیون دلاری برای ایران است در کنار این درآمد مفاهیم اقتصادی، سیاسی و امنیتی را در خود گنجانده است.
به عنوان معلم جغرافیای سیاسی پیشنهاد می کنم هم اکنون که روابط مناسبی با روسیه داریم در حوزه ژئوپلیتیکی آسیای میانه حضور دائمی ایران در سازمان همکاریهای شانگهای برای ما مناسب به نظر می رسد. به نظر بنده سازمان همکاریهای شانگهای در آینده در مقابل ناتو جایگزین پیمان ورشو خواهد شد.
در رابطه با فرصت ها و چالش های فراروی جمهوری اسلامی ایران در حوزه ژئوپلیتیکی عمان و اقیانوس هند شامل کشورهای ایران، پاکستان، هند، عمان، و امارات متحده عربی گفتم: نبایستی فراموش کرد که از جنگ جهانی اول و دوم همواره انگلیسی ها متحد استراتژیک آمریکائی ها بودند. انگلیسی ها در خلیج فارس کاملا با آمریکا هماهنگ هستند و مدتهاست که انگلیس از این منطقه خارج شده بود، اما نزدیک به دو سال است به بحرین و خلیج فارس برگشته و برگشت انگلیسی ها به خلیج فارس دارای مفاهیم استراتژیک است و در حقیقت انگلیسی ها به دنبال ساماندهی کشورهای عربی به کمک آمریکا هستند.  
بایستی در راستای تأمین امنیت ملی در مرزها میان جمهوری اسلامی ایران با برخی از کشورهای همسایه قرارداد عدم تخاصم منعقد شود.
فرصت ها و چالش های حوزه ژئوپلیتیکی خلیج فارس شامل کشورهای ایران، عربستان سعودی، قطر، بحرین، کویت، عمان، امارات متحده عربی را اینطور تبیین کردم که شکست ائتلاف آمریکا، عربستان سعودی، ترکیه، اردن و قطر در مسائل عراق و سوریه برای آمریکائیها و سعودی ها گران تمام شد و منجر به کاهش وزن سیاسی سعودی ها گردید، از سوی دیگر شکست سعودی ها در جنگ یمن برای آل سعود تحقیر آمیز بود و در نتیجه عربستان سعودی در پی شکستهای خود و با حمایت آمریکا، انگلیس و صهیونیست ها به دنبال تشکیل به اصطلاح ناتوی عربی است.
با تشریح حوزه ژئوپلیتیکی غرب ایران تا شمال آفریقا شامل کشورهای عراق، سوریه، لبنان، فلسطین اشغالی، اردن، آفریقا، لیبی، تونس، مراکش گفتم: حوزه ژئوپلیتیکی غرب ایران تا شمال آفریقا برای جمهوری اسلامی ایران یک حوزه مهم و استراتژیک است و توسعه راه آهن و نفوذ سیاسی و انتقال گاز و نفت مسیر عراق و سوریه به مدیترانه در کنار افزایش صادرات به عراق تا 20 میلیارد دلار از فرصتهای پیش  روی ایران در این حوزه است.
در ادامه به وضعیت موصل پرداختم. شکست داعش در حال به نتیجه رسیدن است و در حقیقت شکست داعش، شکست ائتلاف آمریکا، عربستان، ترکیه، اردن، قطر و صهیونیست ها در منطقه است.
پس از شکست داعش در عراق  نا امنی ها در این کشور احتمالا ادامه خواهد داشت و آمریکائی ها عراق را رها نخواهند کرد و پس از شکست های آمریکا، عربستان سعودی و صهیونیست ها در عراق و سوریه، احتمال ایجاد فتنه جدیدی در منطقه خلیج فارس توسط همین ائتلاف وجود دارد.