دكتر سيد يحيى صفوى -عضو هيأت علمى دانشگاه امام حسين(ع) -(قسمت اول)

 تعاريف

    جغرافياى نظامى1 يكى از شاخه‏هاى علوم جغرافيايى مى‏باشد كه كليه اثرات طبيعى، فرهنگى (انسانى) و زيست محيطى را بر سياستها، برنامه‏ها و طرحهاى نظامى و عمليات رزمى / پشتيبانى در سطح جهانى، منطقه‏اى و محلى مورد بررسى قرار مى‏دهد.2

    جغرافياى نظامى علمى است كه تأثير عوامل جغرافيايى يك كشور يا يك منطقه را در حركتهاى نظامى بيان مى‏كند.

    جغرافياى نظامى بخشى از علوم نظامى است كه با ويژگيهاى محيط و منطقه عمليات در ارتباط است.

    جغرافياى نظامى، بكارگيرى روش تجزيه و تحليل جغرافيايى، براى مسائل نظامى را شامل مى‏شود. شايان ذكر است كه براى جغرافياى نظامى، تعاريف مختلفى ارائه شده است، ليكن دو مطلب اساسى در تعريف جامع ضرورى بنظر مى‏رسد.

الف - مقياس و كاربرد جغرافياى نظامى

كاربردجغرافياى‏ نظامى‏ از نظر رهبران سياسى، برنامه‏ ريزان‏ و تدوين كنندگان امنيت ملى، فرماندهان‏ و سلسله مراتب نظامى كه در تدوين استراتژى‏ نظامى‏ نقش‏دارند و داراى‏ تعريف‏ خاص‏ و محدوده‏ مشخصى‏است

ب - جغرافياى نظامى در مقابل تهديدات داخلى و خارجى و شرايط مختلف ژئوپلتيك هرمنطقه، ارزش خاص خود را دارد. در واقع جغرافياى نظامى در مقابل تهديدات ارائه كننده جهت‏ هاى تهديد و استفاده از عوامل جغرافيايى در مقابل اين تهديدات است.

 


    جغرافياى نظامى راهنماى مؤثرى در طرح‏ريزي هاى ملى و برنامه‏ريزى كلان يك كشور اعم از آمايش سرزمين‏ است، تا مكانيابى مناسب طرحهاى توسعه و اقدامات سازندگى كشور مانند تأسيسات زيربنايى و صنعتى در هر شرايطى از ملاحظات امنيتى دفاعى برخوردار باشند.
   

جغرافياى نظامى در مورد مناطق خاص مأموريتهاى نظامى بحث مى‏كند. از جمله تقسيم ‏بندى جغرافياى نظامى عبارت است از:

1 - تجزيه و تحليل منطقه عمليات،

تعيين اثر عوارض طبيعى و انسانى يك منطقه، در عمليات تاكتيكى نظامى مى‏باشد. در اين‏تجزيه و تحليل همه پديده‏هاى طبيعى از جمله،تغييرات‏ سطح‏ زمين‏ در اثر عوامل‏ طبيعى، شكل‏ ظاهرى‏ و  پستى و بلندي ها، مسير زهكشى، رشد نباتات، زندگى‏ حيوانات‏ و مواد سطحى زمين مورد توجه قرار مى‏گيرد، بخش ديگر اين تجزيه وتحليل به عوارض‏ مصنوعى‏ و ساخته‏ دست‏ انسان‏ از قبيل‏ ساختمان ها و تأسيسات (خطوط راه‏ آهن، جاده‏ ها، فرودگاه، سد، خطوط انتقال نيرو و اراضى كشاورزى) مى‏پردازد. علاوه بر اين در تجزيه و تحليل منطقه عملياتى مسائل آب و هوايى مورد توجه قرار مى‏گيرد.

2 - تجزيه و تحليل صحنه جنگ،

تجزيه تحليل منطقه استراتژيك به مفهوم كاربرد جغرافياى نظامى در سطح فن عملياتى است. تجزيه تحليل منطقه عملياتى براى تشريح تأثير عمليات نظامى روى ويژگيهاى يك صحنه بالقوه و بالفعل جنگ مورد استفاده قرار مى‏گيرد. در اين مورد، ويژگيهاى طبيعى و مصنوعى موجود در صحنه جنگ را شامل مى‏شود. الگوى مشاغل فعاليت انسان، شهرهاى موجود، مناطق كشاورزى، جاده‏ها، خطوط راه آهن و فرودگاهها و نيز شكل طبيعى زمين، زه‏كشى، گياهان و آب و هوا از جمله عوامل مهم و قابل توجه صحنه عمليات به شمار مى‏آيند.

3 - جغرافياى سياسى - نظامى،3

كاربرد جغرافياى نظامى در سطح جهانى يا استراتژيك را جغرافياى سياسى - نظامى مى‏نامند.

جغرافياى سياسى - نظامى حوزه تخصصى بين رشته‏اى است كه روابط موجود بين سياست خارجى، امور نظامى و جغرافيايى را مورد مطالعه قرار مى‏دهد و زمينه‏هايى از جمله حوزه مسئوليت، ديپلماسى، روابط بين‏المللى، استراتژى، هنر (فن) عملياتى و تاكتيك را مورد بحث و تفحص خود قرار مى‏دهد.4

جغرافياى سياسى - نظامى ملاحظات سياسى، ديپلماتيك، جامعه شناختى، اقتصادى و نظامى را در يك شيوه تمام استراتژيكى تلفيق نموده و به بررسى قدرت نسبى موجود در بين دولتهاى مستقل و دولتهاى ائتلافى (هم پيمان) مى‏پردازد.5

    جغرافياى سياسى - نظامى بررسى پايه و اساس قدرت ملى يعنى جمعيت، صنعت، بازرگانى، وضعيت مالى، ثبات داخلى منابع، اراده ملى و نيز نيروهاى نظامى را شامل مى‏شود.

    اساس جغرافياى سياسى - نظامى عبارت از: بررسى اندازه، شكل، موقعيت هر يك از مناطق جغرافيايى و كشورهاى جهان و ويژگيهاى مشخصه ملتها نسبت به يكديگر مى‏باشد.

    جغرافياى سياسى - نظامى،نقش بين كشورهايى كه داراى قدرت دريايى هستند و آنهايى كه داراى قدرت دريايى و نيز قدرت زمينى مى‏ باشند، مورد توجه قرار مى‏دهد. آلفرد تاير ماهان6 شيوه قدرت دريايى را در سطح وسيعى بر مبناى تجزيه بريتانيا كه از جانب قاره اروپا آسيب‏ناپذير مى‏باشد، توسعه داد و باعث شد كه بريتانيا براى مدت 140 سال بايك نيروى دريايى ممتاز و يك ناوگان عظيم تجارى بر يك امپراتورى جهانى حكمرانى نمايد.

     هلفورد مكيندر7 در سال 1904 ميلادى، جلگه‏هاى روسيه را به عنوان ناحيه مركزى و قلب اروپا8 معرفى نمود و تفوق نهايى بر اين سرزمين را برابر با فرمانروايى ناحيه مركزى دانست. در آلمان قبل از جنگ جهانى دوم نيز كارل هاوس هوفر9 اهداف جنگ آلمان را توسعه داد و بر اين مسئله پافشارى كرد كه اتحاد آلمان، روسيه و ژاپن، شكست ناپذير خواهد بود. تهاجم هيتلر به شوروى سابق خلاف توصيه هوفر به ائتلاف اجبارى بين نيروى دريايى امپراتورى بريتانيا و آمريكا منجر شد و در نهايت به شكست آلمان در سال 1945 ميلادى انجاميد.

    جغرافياى سياسى - نظامى يك عنصراصلى استراتژيك نظامى در عصر هسته‏ اى مى‏باشد.

    شيوه سياسى قدرت و موقعيت نسبى در حفظ يك توازن جهانى قدرت

 


 با ائتلاف بين قدرتهاى بزرگ و متوسط داراى اهميت مى‏باشند. ايده‏هاى جغرافياى سياسى، اساس مباحثه كنونى در آمريكا بين طرفداران استراتژى دريايى و هواداران ائتلاف استراتژى دريايى واستراتژى زمينى را تشكيل مى‏دهد.

    جغرافياى سياسى - نظامى به درك چگونگى تغييرات آتى در قدرت نسبى دولتها روى عمليات بالقوه نظامى نيز كمك مى‏نمايد.

    سه قسمت مذكور در تقسيم‏بندى جغرافياى نظامى را مى‏توان در ارتباط با سه بخش از فنون نظامى بشرح جدول (1-1) مشخص نمود.


 

سطح جنگ

هدف عمليات

جغرافياى‏ نظامى

قدرتها

استراتژيك  جهانى‏ و بين‏ المللى  جغرافياي ى‏سياسى-نظامى

نيروها

 منطقه‏ اى- قاره‏اى صحنه‏ جنگ  تجزيه‏ و تحليل‏ صحنه‏ جنگ

لشگرهاى‏ رزمى

محلى-ملى صحنه‏ جنگ  تجزيه‏ و تحليل‏ منطقه‏ عملياتى


جدول (1-1): تقسيم بندى جغرافياى نظامى

 



    4 - جغرافياى نظامى موضوعى،

جغرافياى نظامى موضوعى، يك نوع پديده خاص و به طور كامل مشخص در سطح جهان را تحت پوشش قرار مى‏دهد. مطالعات اصلى جغرافياى نظامى موضوعى عبارت هستند از:

     مطالعات محيطى

شامل تأثير آب و هوا، گياهان و جانوران در فراهم ساختن تجهيزات مناسب و آموزش نيروهايى كه بايد در قسمتهاى مختلف جهان بكار گرفته شوند، مى‏باشد. گروههاى نظامى كه در مناطق قطب شمال بكار گمارده مى‏شوند و نظاميانى كه در مناطق بيابانى كم ارتفاع خدمت مى‏كنند، نبايد يك نوع آموزش داده شوند و بايد به تجهيزات خاص مناسب مجهز گردند. در صورتى كه در بررسى منطقه با توجه به سمت و سوى تهديدات شهرها، كلاً عوامل انسانى را نيز دربرمى‏گيرد لذا در مطالعات محيطى بايد عوامل انسانى طبيعى ونظامى با توجه به سمت تهديدات مورد بررسى قرار گيرد.

     زمين شناسى نظامى

يك روش علمى است كه با طبيعت چينه‏بندى صخره‏هاى سطح زمين سر و كار دارد. به عنوان مثال زمين شناسى نظامى يك منبع صوتى را براى ساختار حفاظتى فراهم مى‏سازد كه در برابر انفجارهاى اتمى يا غيراتمى محافظت لازم را تأمين مى‏كند.

     ژئودزى

دانش ژئودزى در راستاى تعيين دقيق موقعيت نقاط سطح زمين و تعيين شكل و اندازه ابعاد زمين تأثير بسيار گسترده‏اى در علوم نظامى دارد. اين دانش داراى شاخه‏هاى مختلف با كاربردهاى متنوع خود در تعيين هر چه دقيق‏تر شكل زمين مى‏باشد. در بحث ژئودزى رياضى (هندسى)، تعيين مختصات و موقعيت دقيق يك شبكه نقاط همگن با روشهاى مثلث‏بندى و پيمايش انجام مى‏گيرد. در ژئودزى نجومى (نجوم موضعى)، به وسيله مشاهدات نجومى و بكارگيرى جداول مربوط به ستارگان سمت امتدادها و مختصات جغرافيايى نقاط ژئودزى تعيين مى‏شود. در ژئودزى ديناميك (فيزيكال ژئودزى )، اندازه‏گيرى‏ها مبتنى بر مطالعات و بررسيهاى ژئوفيزيكى مانند اندازه‏گيرى شتاب ثقل، سطح مبنايى ارتفاعى (ژئوئيد)، اندازه‏گيرى‏هاى مغناطيسى زمين به منظور تعيين انحراف مغناطيس و تعيين سمت دقيق در نقشه‏ها مى‏باشد. در ژئودزى ماهواره‏اى (فضايى)، بااستفاده ازماهواره يااقمار مصنوعى كه موقعيت آنها همواره مشخص مى‏باشد نسبت به تعيين موقعيت و اندازه‏گيرى مشخصات هندسى و طبيعى زمين اقدام مى‏نمايد.

     نقشه نظامى

همزمان با درگير شدن در اولين جنگ براى انسانها روشن شده است كه شناخت زمين و جو آن چه اهميتى دارد، زيرا انسان در تمام مراحل زندگى خود با اقليم و اوضاع طبيعى سروكار داشته و در جنگ نيز همين وضع ادامه يافته است.11

    در جنگ تحميلى نيز اين نكته براى فرماندهان روشن بود و مدنظر آنها قرار داشت.

    جهت بهره‏بردارى همزمان، سريع و همه جانبه از اطلاعات موجود پيرامون زمين، نقشه‏هاى توپوگرافى تهيه مى‏شود. يك نقشه توپوگرافى تصوير تمامى عوارض موجود روى زمين در مقياس كوچك است. و با كاربرد گسترده‏اى در زمينه‏ هاى مختلف از جمله :

  • نقشه مبنا و راهنماى جمع‏آورى اطلاعات؛
  • نقشه به عنوان يك منبع اطلاعات؛
  • نقشه به عنوان زمين پذيرنده اكثر اطلاعات ؛
  • نقشه در ارائه مناسب اطلاعات.

 

نقشه در عمليات

  • نقشه در اتخاذ تدبير و انتخاب نوع عمليات ؛
  • نقشه در عمليات پدافندى.12
  • نقشه در مهندسى رزمى

       

مهندسى رزمى نيازمند شناسايى زمين به عنوان زمينه كارى و حيطه فعاليت و درگيرى مى‏باشد. يكى از تفاوتهاى عمده عمليات مهندسى رزمى با فعاليتهاى مهندسى غيرنظامى، ماهيت متغيركار و وقوع حوادث و پيش‏آمدهايى است كه در زمانى اندك، شرايط و حتى اهداف عمليات را دستخوش تغيير اساسى مى‏كند. نقشه مقياسهاى مختلف در فعاليتهاى مختلف مهندسى رزمى مورد استفاده است.

  • نقشه جهت شناسايى و مكانيابى ؛
  • نقشه‏ هاى اجرايى و طرحهاى مهندسى رزمى.13
  • نقشه‏ هاى‏دريايى (آبنگارى) وچارتهاى‏هوايى‏نيز باتوجه به شيوه خاص تهيه و اطلاعات ويژه آنها در هوانوردى و دريانوردى نيازى مسلم است.



    نقشه‏اى كه با عمليات نقشه‏بردارى بسيار دقيق تهيه مى‏شود و ميزان خطاى آن كمتر از حد مجاز است ، نقشه نظامى ناميده مى شود. نقشه‏هاى نظامى داراى ويژگيهايى مى‏باشند كه مهمترين آنها عبارتند از:

  • دقت هندسى؛
  • گستره و وسعت (تماميت ارضى كشور و حتى برون مرزى)؛
  • اطلاعات كامل در مقياس؛
  • بكارگيرى فن‏آورى جديد جهت دستيابى سريع به اطلاعات جغرافيايى (سرعت)؛
  • صحت اطلاعات جغرافيايى ؛
  • اطلاعات بهنگام و به روز .



    عكس هوايى يكى ديگر از منابع اطلاعات جغرافيايى است. عكسهاى هوايى به دليل اينكه حاوى اطلاعات زيادى از زمين هستند به كمك آنها مى‏توان بدون تماس و كار گسترده ميدانى به شناخت نسبتا جامعى از مناطق مورد مطالعه دست يافت. شكل‏گيرى و رشد و پيشرفت عكسبردارى هوايى در ارتباط مستقيم با جنگ و فعاليتهاى نظامى در جهان صورت گرفته است. شيوه‏هاى عكسبردارى، در طيف‏هاى مختلف امواج مغناطيسى (باندهاى نورمرئى و مادون قرمز رنگى و سياه و سفيد)، با استفاده از منبع نور خورشيد و منابع نور مصنوعى (ليزرى) و نيز تصويربردارى الكترونيكى، تلاش پيوسته‏اى است كه در جهت تهيه و تأمين اطلاعات در كاربردهاى مختلف تصويرى اعم از نقشه‏هاى توپوگرافى، تعبير و تفسير و شناسايى و
     موردنياز ،انجام مى‏پذيرد.

    در سالهاى اخير اطلاعات ماهواره‏اى و تكنولوژى جديد سنجش ازدور پيشرفتهاى چشمگيرى داشته و بكارگيرى تصاوير ماهواره‏اى در بررسيهاى مختلف زمين ، هر روز از وسعت بيشترى برخوردار مى‏گردد.

    از سال 1960 ميلادى عصر نوينى براى سنجش از دور آغاز شد. بخصوص با توسعه و پيشرفت ماهواره‏هاى مستقر در مدار زمين ، امكان دستيابى به تصاوير ماهواره‏اى در ارتفاعات بالا از سطح زمين قطع‏نظر از مرزهاى سياسى كشورها عملى شد. در راستاى اين تحولات شايد مهمتر از همه تحولى بود كه در سيستم‏هاى تهيه تصاوير الكترونيكى ديجيتالى به وقوع پيوست،كه مى‏تواند داده‏هاى تصويرى رابه‏زمين ارسال و مخابره كند.

    هر يك از ماهواره‏هاى سنجش از دور براساس خصوصيات خويش از ارائه تصاوير قابل تفسير و شناسايى در زمينه‏هاى مختلف علمى مناطق گرفته تا تصويربردارى پوششى با خصوصيات عكسى (سيستم مركزى تصويربردارى) و قدرت تفكيك بالا در زمينه تهيه و تبديل تصاوير همپوشش به نقشه، خدمات وسيعى را در بازنگرى نقشه‏هاى متوسط مقياس و تهيه نقشه‏هاى كوچك مقياس عرضه كرده‏اند.

    در حال حاضر تصاوير ماهواره‏اى در باندهاى مختلف با قدرت تفكيك 30،20،10،5 و 2 متر مورد استفاده در مطالعات جغرافيايى و فعاليت‏هاى نقشه‏بردارى قرار مى‏گيرد و تلاش در تهيه و عرضه تصاوير با قدرت تفكيك كمتر از يك متر نيز صورت مى‏پذيرد. تصاوير ماهواره‏اى در زمينه تهيه نقشه به جايى رسيده است كه انواع متعدد نقشه‏هاى موضوعى به اتكاى آنها تهيه مى‏شود و در بسيارى از مراكز آموزشى، تحقيقاتى و اجرايى مورد بهره‏بردارى قرار مى‏گيرند.

1-2) اهميت و لزوم مطالعه و بررسى جغرافياى نظامى

    آگاهى از جغرافياى نظامى براى انجام مأموريتهاى نظامى امرى مسلم است. مطالعه وبررسى جغرافياى نظامى بعنوان بخشى از مرحله طرح‏ريزى، وقتى شروع مى‏شود كه يك مأموريت جديد از طرف قرارگاه فرماندهى رده بالاتر دريافت مى‏گردد و فرمانده ضمن پرداختن به شرح جزئيات مأموريت آن را مورد تجزيه و تحليل قرار مى‏دهد. گام بعدى برآورد وضعيت مى‏باشد. برآورد وضعيت در برگيرنده مأموريت از نظر نيروهاى خودى، نيروى دشمن و تجزيه و تحليل جغرافياى نظامى از ويژگيهاى مشخصه عمليات مى‏باشد. راههاى ديگر براى اجراى مأموريت


 در نظر گرفته مى‏شود و مورد ارزيابى قرار مى‏گيرد. فرمانده روى روش انجام كار تصميم مى‏گيرد و دستوراتى را براى نتيجه آن صادر مى‏كند. نتايج مرحله طرح‏ريزى به منزله مأموريتهايى براى يگانهاى تابعه تلقى مى‏شود. با دريافت اين مأموريتهاى جديد، رده پايين‏تر يكى پس از ديگرى دور جديدى از طرح‏ريزى را آغاز مى‏كنند كه برآورد بيشترى از وضعيت و تجزيه و تحليل جغرافياى مناطق جديد عمليات از آن جمله است.

    منطقه عمليات يك ناحيه جغرافيايى است كه از طريق مأموريت نظامى تعيين مى‏شود. اين منطقه شامل محلى است كه به وسيله نيروها و جنگ افزارهاى تحت كنترل يك فرمانده بطور مستقيم تحت تأثير قرار مى‏گيرد. اين منطقه با توجه به مناطق اشغال شده به وسيله نيروهاى دشمن متخاصم و عوارض زمين تعيين مى‏شود و به عنوان هدفى است كه بايد تصرف شود يا حفظ گردد. منطقه‏اى كه به وسيله يگانهاى خودى مجاور حفظ مى‏شوند، منطقه پشتيبانى خود سازمان نظامى مى‏باشد. يك فرمانده، به دانستن همه چيز در باره منطقه عمليات و رويدادهاى مهمى كه در سطح وسيعى داراى اهميت هستند و به منطقه عمليات مربوط مى‏شوند، علاقه منداست. فرمانده ممكن است منابع شناسايى رابراى پاسخگو بودن در زمينه مسائل مهم تعيين كند ويااطلاعات مربوط به‏اين مسائل رااز قرارگاه رده‏بالاتر فرماندهى تقاضا نمايد. جغرافياى نظامى، بخشى از اطلاعات نظامى است كه مسئوليت آن به عهده افسر اطلاعات نظامى است. جمع آورى اطلاعات در زمينه ويژگيهاى طبيعى و مصنوعى زمين و در زمينه عوامل انسانى در صحنه عمليات يا در منطقه عمليات، اغلب به وسيله بخشها يا سازمانهاى اطلاعاتى انجام مى‏شود. در واژه‏هاى اطلاعاتى،اطلاعات رزمى با تجزيه و تحليل زمين و اطلاعات استراتژيكى با تجزيه و تحليل صحنه عمليات تطبيق مى‏كنند.

    قلمرو جغرافياى نظامى سه بعدى است، زيرا جنگ در اقيانوسها، در زير سطح زمين، در جو، در بالاى سطح زمين و در جنگ زمينى، روبروى سطح زمين به وقوع مى‏پيوندد. فاكتورهاى زمان و بُعد مسافت و اهميت نسبى مواضع در موقع پرتاب مهمات به وسيله هواپيما با پرتاب موشك و يا مشاهده از طريق ماهواره، معانى مشخصى را به خود اختصاص مى‏دهند. زيردرياييها، هواپيماها و ماهواره‏ها در مدار زمين با امكان استفاده از ايستگاههاى فضايى داراى سرنشين در برآورد كردن وضعيت مطلوب، بايد مورد توجه قرار گيرد. اين برآورد وضعيت تا مرز بيرونى جّو را شامل مى‏شود. جغرافياى نظامى از آخرين و جديدترين فن‏آورى و روش شناسى استفاده مى‏كند. ماهواره‏هاى زمينى در ژئودزى و نقشه‏بردارى مورد استفاده قرار مى‏گيرند. عكاسى و عكسبردارى هوايى و فضايى در كارتوگرافى، تجزيه و تحليل صحنه جنگ و تجزيه و تحليل زمين مورد استفاده قرار مى‏گيرند. رايانه‏ها براى محاسبه فاكتورهاى زمان و فضا و محل دقيق هدفها و جمع‏آورى اطلاعات، مديريت و تجزيه و تحليل داده‏هاى جغرافيايى مورد استفاده قرار مى‏گيرند. روشهاى جديد مدل سازى و تجزيه و تحليل فضايى نيز براى مسائل جغرافياى نظامى بكار گرفته مى‏شوند.

    در بسيارى ازفعاليتهاى نظامى بدون تأكيدى به عنوان جغرافياى نظامى،ازاصول ومبانى آن استفاده مى‏شود. تجزيه و تحليل منطقه عملياتى هميشه بخشى از خط مشى تاكتيكى است و تجزيه و تحليل صحنه جنگ يك بخش استثنايى از شيوه اطلاعاتى است. در حالى كه جغرافياى سياسى - نظامى در مطالعات استراتژيك نظامى - سياسى مورد استفاده قرار مى‏گيرد.

مسائل جغرافياى نظامى

    در جغرافياى نظامى، تأثير و كاربرد جغرافياى طبيعى و انسانى در طرح‏ريزيهاى عملياتى و يا اجراى عملياتى مورد بررسى قرار مى‏گيرد و ارزش و اهميت نظامى عوامل مختلف جغرافياى با حركتهاى واحدها و نيروهاى عمده با توجه به سمت و سوى تهديدات مورد توجه است.

    جغرافياى نظامى تأثير قابل توجهى در گذشته نيز روى عمليات نظامى داشته است. زمستان روسيه در شكست ناپلئون و هيتلر نقش مهمى ايفا نمود. اشكال طبيعى قابل دفاع زمين14 واقع در شمال پاريس به فرانسه كمك كرد تا جلوى پيشروى نيروهاى آلمان را در سال 1914 ميلادى بگيرد. گستردگى چين، سعى و تلاش نيروهاى ژاپن را براى تسلط نظامى در دهه 1930 ميلادى نقش برآب نمود. حصارهاى واقع در نورماندى، پيشروى متفقين را در 1944 ميلادى متوقف ساخت. طبيعت جغرافيايى منطقه خليج فارس اين امكان را در سال 1991 ميلادى براى تكنولوژى آمريكا فراهم ساخت كه توانست ارتش عراق را در مدت زمان كوتاهى سركوب كند.

به طور منطقى بايد باور داشت كه جغرافياى نظامى روى مسئله رزم در آينده تأثير بسزايى خواهد داشت. در نتيجه ارزش جغرافياى نظامى در اين است كه اثرات منطقه عمليات را با شيوه تجزيه و تحليل فضا و محيط تلفيق مى‏نمايد.


پي نوشت :


1) Military Geography


2) Collins,Jhon M:Military Geography for professionals and the public, Brasseys, WASHINGTON.LONDON, 1988, P.3.

3) Political - Military Geography

4) Collins,Jhon M:Military Geography for professionals and the public, Brasseys, WASHINGTON LONDON, 1998, P.277-283.

5) Glassner, Martin I and Harm J. de Blij :Systematic Political Geography, John Wiley, New York ,1989 ,P.17.

6) Alfered Thayer Mahan

7) Helford Mackinder

8) Heart Land of Europe

9) Karl Hasus Hofer

10) صفوى، سيديحيى : جغرافياى سياسى - نظامى ايران (1)، دانشگاه امام حسين (ع)، تهران، 1377، ص 4.

11) صفوى، سيدرحيم (يحيى) : نقشه در اطلاعات و عمليات، نشريه علمى فنى سپهر، دوره اول، شماره دوم، زمستان 1369.

12) همان منبع

13) سازمان جغرافيايى نيروهاى مسلح، مجموعه مقالات (نقشه‏دردفاع، نقشه در سازندگى)، اولين سمينار نقشه‏بردارى، دورسنجى، دورسنجى و علوم جغرافيايى، تهران، 1369.

14) Cuestas

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید